VASILY KANDINSKY
Upward

W górę
październik 1929

W dziele W górę Kandinsky pozwala widzowi doświadczyć ruchu – energii, która nieustannie pnie się ku górze. Kompozycja jest osadzona na prostej, pionowej osi, która niczym kręgosłup spaja wszystkie elementy. Geometryczne figury, fragmenty okręgów i linie budują strukturę zawieszoną na tle nasyconej zieleni i turkusu. Na ostrym czubku opiera się delikatnie okrąg, a kolejny jego fragment przesuwa się wzdłuż pionowej średnicy, przekraczając granice pierwszej formy i otwierając przestrzeń ku górze.

W prawym, górnym narożniku pojawia się subtelny rysunek – echo centralnego motywu, wzmocnienie jego dążenia ku pionowi. Układ ten przywodzi na myśl literę „E” – podobnie jak czarny wycięty kształt u podstawy kompozycji. Te geometryczne znaki można czytać zarówno jako autonomiczne układy form, jak i żartobliwe aluzje do tytułu obrazu Empor – „W górę”.

Obraz zdradza też intelektualne i artystyczne pokrewieństwa Kandinsky’ego z przyjaciółmi z Blaue Vier. W tym samym 1929 roku Jawleński pokazał szesnaście „abstrakcyjnych głów” – monumentalnych twarzy złożonych z geometrycznych płaszczyzn i barwnych kontrastów. Jednak metoda Kandinsky’ego była bliższa Paulowi Klee: od intuicyjnie wybranych form, które stopniowo zaczynały przypominać kształty natury, niż od modelu prowadzącego ku abstrakcji.

W tym płótnie widzimy więc nie tylko zabawę formą, lecz także próbę uchwycenia duchowego impulsu – energii, która przekracza granice materii i kieruje spojrzenie widza ku górze, ku wymiarowi pozaobrazowemu.

Scroll to Top